четверг, 9 октября 2014 г.

Груня Шагал. Бундавец Абрам. Койданава. "Кальвіна". 2014.


    Абрам Майсеевіч Гінзбург – нарадзіўся 8 верасьня 1878 г. у мястэчку Ільіна Вяліскага вуезда Віцебскай губэрні Расейскай вобласьці, у сям’і купца 1-й гільдыі.
    Сярэднюю адукацыю атрымаў у Віцебскай мужчынскай Аляксандраўскай гімназіі, дзе вучыўся ад 1889 па 1897 год. Да шостага клясу сярод 33-х вучняў, якія вучыліся разам з Абрамам Гінзбургам, былі Шмуіль Вішняк, старэйшы сын вядомага віцебскага банкіра, Вячаслаў Хведаровіч, сын знакамітага адваката і калекцыянэра, які пасьля зрабіўся чальцом Віцебскай масонскай ложы, і Бэрка Цэтлін, у будучыні вядомы палітычны дзеяч 1917 гаду.
    Скончыўшы гімназію, Абрам Гінзбург жадаў паступіць ва ўнівэрсытэт. Аднак з-за таго, што ў гімназіі ён атрымаў “неспрыяльную характарыстыку”, дзе адзначалася, што ён “пачаў цікавіцца пытаньнямі самаадукацыі і захапляцца сацыялістычнымі ідэямі”, яго не прынялі ні ў Пецярбурскі ўнівэрсытэт, ні нават у Казанскі, які славіўся сваім лібэралізмам. Увосень 1897 гады Абрам вярнуўся ў Віцебск і змушаны быў у ім зазімаваць. Гэты час ён выкарыстоўваў для таго, каб актыўна ўключыцца ў работніцкі рух.
    Па словах самога Гінзбурга, “Віцебск адмысловай ролі ў працоўным руху не гуляў і не мог гуляць”. Адбывалася гэта па тым прычыне, што ў горадзе не было буйных прамысловых прадпрыемстваў. Увесь “віцебскі капіталізм” таго часу быў прадстаўлены толькі рознага роду майстэрскімі і невялікімі фабрыкамі, дзе працавала ад 10 да 80 чалавек. Першыя кружкі самаадукацыі арганізаваў у Віцебску Абрам Амстэрдам (1872-1899), які ад 1891 г., пасьля высяленьня габрэяў з Масквы, жыў у горадзе. “Амстэрдамскія кружкі”, якія складаліся з вучнёўскай моладзі, працоўных і рамесьнікаў, закліканы былі разьвіваць пачуцьцё габрэйскай нацыянальнай самасьвядомасьці, цікавасьць да культурных і сацыяльных пытаньняў. У 1897 г. Абрам Амстэрдам быў арыштаваны, а праз яшчэ два гады патануў, купаючыся ў Дняпры ў Шклове.
    Найблізкім сябрам Амстэрдама ў Віцебску быў Хацкель Усышкін, які і прыцягнуў Абрама Гінзбурга да нелегальнай працы. Дзейнасьць віцебскіх рэвалюцыянэраў у той час была вельмі сьціплай. Увесь іх штаб, як пазьней успамінаў Гінзбург, “зьмяшчаўся ў адным кансьпірацыйным пакоі поруч гарадзкой каланчы, на вельмі высокай мансардзе”.
    Аднак віцебскія сацыялісты моцна адрозьніваліся ад сваіх субратаў у іншых гарадах. “Калі назваць віленскіх працоўных “міснагдзім”, - успамінаў пазьней адзін з удзельнікаў руху, - то да віцебскіх працоўных і рэвалюцыянэраў павінна ўжыць эпітэт “хасыды ад сацыялізму”. Калі віленскія працоўныя адрозьніваліся цьвярозым стаўленьнем да справы і да сваёй працы, то віцебскія сацыялісты таго часу ўяўлялі сабою элемэнт экзальтаваны. Яны нярэдка былі незадаволены чэрствасьцю віленчукоў ды менчукоў. Віцяблян звалі “малахім” (анёлы), як людзей, якія лунаюць у нябёсах”.
    На пачатковым этапе Гінзбург (мянушка “Носов”) быў прыцягнуты да прапагандысцкай працы. Ён атрымаў два гурткі, у кожным з якіх было па 10 чалавек. У склад гэтых гурткоў уваходзіла некалькі жанчын, сярод якіх апынулася і дачка багатага віцебскага ювэліра Хана Розенфельд.
    Да канца лета 1898 г. вышукной паліцыі і жандармэрыі зрабілася вядомым пра дачыненьне Абрама Гінзбурга да сацыял-дэмакратычнай арганізацыі. Ён змушаны быў пакінуць Віцебск і зьехаў у Харкаў. Адвучыўшыся адзін курс у Харкаўскім унівэрсытэце, улетку 1899 г. пераехаў у Дзьвінск, дзе зрабіўся чальцом тамтэйшага камітэта. З віцебскімі таварышамі Гінзбург усталяваў “жывую сувязь”.
    Склад віцебскага камітэта да таго часу зьмяніўся. На чале яго цяпер стаялі тры чалавека: Бэрка Цэтлін, Гірш Лур’е і Хана Розенфельд. У Дзьвінску Гінзбург заарганізаваў “невялікую друкарскую майстэрню, у якой выдаваў на машыне і гектографе агітацыйныя бюлетэні, якія адклікаліся на найважныя злосьці дня сацыяльнага і палітычнага жыцьця”. Скарыстацца паслугамі свайго выдавецтва ён прапанаваў віцяблянам. Тыя ахвотна пагадзіліся. “Мне была пастаўлена ўмова, - успамінаў Гінзбург, - каб улёткі выдаваліся на габрэйскай мове, але не было пішучай машынкі з габрэйскім шрыфтам, то я вельмі шмат працы выдаткаваў на тое, каб прыстасаваць габрэйскі шрыфт да пішучай машыны. Я езьдзіў дзеля гэтага ў Рыгу і Вільню, шукаў там друкароў, якія маглі б зрабіць гумовую форму для пішучай машыны. Урэшце мне такую форму ў Рызе зрабілі, але яна працавала недастаткова выразна, і мне даводзілася выслухваць сталыя папрокі з Віцебску, што лісткі немагчыма чытаць”
    На неабходнасьць весткі агітацыю ў асяродзьдзі габрэйскіх працоўных на ідышы, а не на рускай мове ў свой час настаяў яшчэ Усышкін. “Нам, інтэлігентам, якая валодала рускай мовай, як роднай, - пісаў Абрам Гінзбург, - было вельмі цяжка прызвычаіцца з думкай пра агітацыю на габрэйскай мове, але Усышкін быў досыць настойлівы для таго, каб пераламаць нашу псыхалёгію і прымусіць вучыцца габрэйскай мове і прыстасавацца да распаўсюду габрэйскай літаратуры”.
    Позьняй восеньню 1899 г. Абрам пакінуў Дзьвінск і адправіўся ў Кацярынаслаў, каб заняцца агітацыяй сярод фабрычна-завадзкіх працоўных замест працы з маласьвядомай “дробна рамеснай масай”.
    Са студзеня 1900 г. Кацярынаслаўскі камітэт РСДРП пачаў выдаваць газэту “Южный рабочий”, і Абрам Гінзбург актыўна ўключыўся ў падрыхтоўку выданьня, для якога прывёз з Вільні каля двух пудоў шрыфту. Неўзабаве ён выступіў з прапановай склікаць II зьезд РСДРП і актыўна ўключыўся ў яго падрыхтоўку. Для правядзеньня зьезду быў вызначаны Смаленск, дзе “панавалі патрыярхальныя паліцэйскія норавы”. Зьезд прызначылі на 6 траўня 1900 г., але правесьці яго не атрымалася, бо 16 красавіка ў Кацярынаславе адбыўся грандыёзны правал, які зьнішчыў амаль увесь склад камітэту. Гінзбургу пашчасьціла застацца на волі.
    Працягваючы выпуск газэты “Южный рабочий”, для друкаваньня шостага нумара Абрам перакінуў падпольную друкарню ў Мікалаеў. На імя аднаго з чальцоў групы была зьнятая кватэра, дзе ўсталявалі абсталяваньне.
    Друкарню ў Мікалаеве прыйшлося неўзабаве зачыніць і таемна пераправіць у Хэрсон. За два месяцы працы ў Хэрсоне былі надрукаваны два нумары адэскай газэты “Рабочее слово”, “Воззвание к обществу” ды некалькі праклямацый.
    На пераломе 1901-1902 гг. у Лісаветградзе прайшоў зьезд паўднёва-расейскіхх сацыял-дэмакратычных арганізацый. На ім было прынятае рашэньне стварыць абласную арганізацыю пад назвай “Союз южных комитетов и организаций РСДРП”. Быў створаны ЦК у складзе трох асоб, куды ўвайшоў і Абрам Гінзбург.
    Праца “Зьвязу”, аднак, не пасьпела разгарнуцца. Неўзабаве арганізацыя правалілася. 8 лютага 1902 г. у Адэсе быў арыштаваны амаль увесь камітэт. Абрам Гінзбург, Барыс Цэтлін і Хана Розенфельд тым часам знаходзіліся ў Лізаветградзе. Вось як апісваў правал сам Гінзбург: У Лізаветградзе “мы неадкладна прыступілі да абсталяваньня новай друкарні, усталяваўшы яе ў кватэры прыватнага настаўніка... Неўзабаве пасьля адэскіх арыштаў, 8-го лютага, адбыліся арышты 6-7 чалавек і ў самім Лізаветградзе... Мы вырашылі згарнуць на некалькі дзён друкарню, каб перачакаць дзень 19 лютага. Аддрукаваўшы і разаслаўшы лісток да 19 лютага, мы сапраўды ў ноч з 15 на 16 лютага нагрузілі на сябе ўсё зьмесьціва друкарні і адправіліся ў адну знаёмую сядзібу на ўскраіну горада для таго, каб на некалькі дзён закапаць крымінальны матэрыял. Адлегласьць ад друкарні было вельмі вялікай. Груз быў цяжкі, і калі мы дайшлі да нашай сядзібы, то былі ўжо ў стане поўнай стомы. Тутака ж прыйшлося выдаткаваць шмат сіл дзеля таго, каб як сьлед закапаць і закансьпіраваць даволі аб’ёмісты наш груз. Мы скончылі працу толькі каля паловы трэцяга ночы і адправіліся з сядзібы ў горад для таго, каб знайсьці дзе-небудзь начлег. Толькі адзін з нас, Барыс Цэтлін, меў кватэру, жывячы адкрыта ў якасьці паднагляднага, мы ж, астатнія, Розенфельд, я і работніца Родзя Тэрман, якая працавала ў друкарні, не ведалі вызначана, куды накіравацца. Праходзячы па адной з вуліц, мы натыркнуліся на знаёмага работніка Янкелевіча, які стаяў у варот... Янкелевіч пачаў нас зазываць да сябе, пераконваючы, што неабходна, прынамсі, адпачыць і закусіць. Мы паддаліся яго перакананьням, і ўсе чацьвёра адправіліся да яго ў майстэрню... Майстэрня ўяўляла з сябе маленькі пакойчык, запар абстаўленую варштатамі. Пасярэдзіне стаяла круглая лава. Мы разьмясьціліся ўсе пяць на ноч. А 6-й гадзіны раніцы нас абудзіў страшэнны грукат у дзьверы, і неўзабаве на парозе зьявіўся прыстаў, а за ім уся жандарская частка Лізаветграда... Апытаньне наша паставіла іх у зьдзіўленае становішча, так як мы ўсё апынуліся, акрамя Цэтліна, людзьмі не мясцовымі, а валізка са сьвежымі нумарамі “Южного рабочего” сьведчыла пра характар нашага знаходжаньня. Я заявіў, што валізка прывезеная мною і літаратура належыць мне, і што нікому з таварышаў зьмесьціва валізкі невядомае, што ад усялякіх далейшых сьведчаньняў, дзе, адкуль і калі я атрымаў валізку, я адмаўляюся. У дадатак, пашпарты, мой і Розенфельд, былі фальшывымі і не мелі на сабе ніякага явачнага штампа. Розенфельд была па пашпарце Фрэйда Блатман, а я віленскі мешчанін Хаім Ізраілевіч Эберштейн... З кватэры мы былі неўзабаве пасьля ператрусу разьвезены па розных турмах, а праз 11 дзён мы ўсе былі адпраўлены з Лізаветграда пад узмоцненым канвоем у Адэсу. У Адэскай турме мы пазналі і нагоду нашага арышту. Апынулася, што мы зрабіліся ахвярай чыстай выпадковасьці. У дзень нашага арышту на вуліцы быў засьпеты адзін малады адэскі кравец, які адшукваўся лізаветградзкай паліцыяй. У кішэні паліто гэтага работніка апынуўся адрас кватэры бацькі Янкелевіча, і, як сказана ўжо, ад бацькі Янкелевіча паліцыя адправілася да нас...”
    Абрама Гинзбурга з Адэскай турмы пасьля хваляваньняў сярод зьняволеных, якія суправаджаліся галадоўляй і зьбіваньнямі, у жніўні 1902 г. перавялі ў Ломжынскую турму, а адтуль у Петрапаўлаўскую крэпасьць, дзе ён сядзеў ад 31 жніўня 1902 па 26 чэрвеня 1903 году.
    Па найвысачайшым загадзе ад 9 ліпеня 1903 г. Абраму Гінзбургу, Хане Розенфельд, і іншым асобам, якія праходзілі па “віцебскай справе”, была прызначаная высылка ва Ўсходнюю Сыбір на 6 (8) гадоў.
    У сакавіку 1904 г. яны былі дастаўленыя ў Якуцк і былі паселены на жыхарства ў с. Чурапча Батурускага ўлусу Якуцкай акругі Якуцкай вобласьці, дзе Абрам Гінзбург і Хана Розенфельд зрабіліся мужам ды жонкаю. У 1904 г. Бэрка Цэтлін арганізаваў у Чурапчы разам з Ароном Гінзбургам ды М. Мешчараковым выданьне гектаграфаванага часопіса “Вестник Ссылки”. Напачатку 1905 г. Гінзбургі зьдзейсьнілі уцёкі.
    У 1907 годзе у іх нарадзіўся сын Валянцін, затым у 1908 г. Леанід.
    У 1-й палове 1906 г. Гінзбург чалец Маскоўскага, затым Рыскага камітэтаў РСДРП, прымыкаў да меншавікоў. У 1906-1910 гг. адзін з кіраўнікоў прафзьвязу мэталістаў і чалец Цэнтральнага бюро прафзьвязаў. Партыйныя псэўданімы: Шлеймке, Андрей, Григорий, Ефим, Наум. Літаратурныя псэўданімы: Г. Наумов, Velox. Адзін са стваральнікаў і сталых супрацоўнікаў меншавіцкага часопіса “Наша заря”.
    Ад 28 сьнежня 1909 г. па 6 студзеня 1910 г. ў Пецярбургу адбываўся Першы ўсерасійскі антыалькагольны зьезд, на які зьехаліся навуковыя і грамадзкія дзеячы з розных куткоў Расійскай імпэрыі. Сацыял-дэмакраты скарысталіся трыбунай зьезду дзеля прапаганды сваіх ідэй, за што некаторыя з іх былі арыштаваныя. У іх ліку апынуўся і Абрам Гінзбург, які пасьля трохмесячнага зьняволеньня быў высланы з Пецярбурга ў Віцебск. Там разам з жонкай і сынамі ён пражыў амаль два гады. Часавую перадышку ў грамадзкай дзейнасьці Гінзбург выкарыстоўваў для таго, каб у 1911 году здаць іспыты за курс юрыдычнага факультэта Пецярбургскага ўнівэрсытэту.
    У 1912 г. Гінзбургі пераехалі ў Кіеў. Абрам зрабіўся супрацоўнікам газэты “Киевская мысль”, якая хутка стала самай буйнай па тыражы правінцыйнай газэтай Расейскай імпэрыі. Ён адышоў у бок ад мясцовай нелегальнай працы і абмежаваўся сувязямі з нешматлікімі легальнымі працоўнымі арганізацыямі.
    Лютаўскую рэвалюцыю 1917 г. Абрам сустрэў з запалам. Стаў чальцом Кіеўскага камітэта РСДРП (меншавікоў), чальцом выканкама Кіеўскай рады працоўных дэпутатаў. На выбарах Гарадзкой думы па сьпісе меншавіцка-эсэраўска-бундаўскага блёку быў абраны галосным і таварышам гарадзкога галовы. Незадоўга да Кастрычніцкага перавароту быў прызначаны таварышам міністра працы ў Часавым урадзе (пры міністру Кузьме Гвазьдзёве).
    Да кастрычніцкага перавароту 1917 г. паставіўся рэзка адмоўна, разглядаў яго як вынік “анархіі” ў краіне. У 1918 г. быў арыштаваны нямецкімі акупацыйнымі войскамі, затым германска-дабравольніцкімі ўладамі. Пасьля устанаўленьня савецкай улады ў Кіеве ад палітычнай дзейнасьці адышоў. Ад лютага 1919 г. загадчык негандлёвым аддзелам зьвязу каапэратываў у Кіеве. З лютага 1920 г. чалец кіраваньня Рабкоопа “Жыцьцё” ў Кіеве, у 1921 г. намесьнік старшыні Кіеўскага Губпляна. У 1921 г. быў арыштаваны Кіеўскім ГУБЧК, правёў у зьняволеньні 2 месяцы. Ад лютага 1922 г. намесьнік начальніка эканамічнага кіраваньня Кіеўскага губсаўнаргаса.
    Улетку 1922 г. Гінзбургі перабраліся з Кіева ў Маскву, куды да гэтага часу ўжо перасяліліся з Віцебску бацькі Ханы і яе браты Абрам і Мэндэль. У Маскве Гінзбург пачаў працаваць у апараце ВСНГ. Адначасова ў 1923-1930 гг. выкладаў у Маскоўскім інстытуце народнай гаспадаркі імя Г. В. Пляханава (прафэсар і загадчык катэдрай эканомікі прамысловасьці). Ад 1928 г. нам. старшыні калегіі плянава-эканамічнага кіраваньня і заг. кан’юктурнага бюро ВСНГ. Ад 1929 г. нам. старшыні Інстытута прамыслова-эканамічных дасьледаваньняў пры ВСНГ. Удзельнічаў у распрацоўцы першых пэрспэктыўных плянаў разьвіцьця прамысловасьці, быў чальцом Расійскай асацыяцыі інстытутаў грамадзкіх навук (РАНИОН).
    Іхні сын Валянцін Гінзбург пайшоў па стопах бацькі і зрабіўся эканамістам. Да 1930 г. ён служыў у ВСНГ РСФСР. Малодшы Леанід зрабіўся інжынэрам і працаваў у кабінэце электрыфікацыі пры Інстытуце народнай гаспадаркі імя Пляханава. Іхняя маці Хана па-ранейшаму заставалася хатняй гаспадыняй.
    15 сьнежня 1930 г. Абрам Гінзбург быў арыштаваны па справе “Саюзнага бюро РСДРП(м)”, тых, хто пакінулі шэрагі РСДРП напачатку 1920-х гадоў. Па вэрсіі сьледзтва, меншавікі кантактавалі з “Прампартыяй” і “Працоўнай сялянскай партыяй”, крытыкавалі фарсіраваныя тэмпы індустрыялізацыі, абмяркоўвалі магчымыя дзеяньні інтэлігенцыі ў выпадку народнага паўстаньня супраць І. Сталіна. Адкрыты працэс над былымі меншавікамі прайшоў з 1 па 9 сакавіка 1931 г. у Маскве ў Калённай зале Дому Саюзаў. Абвінавачваным абавязваўся ў віну сабатаж у галіне плянаваньня гаспадарчай дзейнасьці, сувязь з замежнымі выведкамі. Пад ціскам сьледчых АДПУ частка былых меншавікоў прызналася ў тым, што яны былі злучаныя з эмігранцкім філіялам меншавіцкай партыі, а таксама займаліся “шкодніцтвам”. Тыя меншавікі, якія пагадзіліся прыняць вэрсію сьледчых, былі асуджаны на публічным працэсе, астатнія - у закрытым парадку.
    Калегіяй АДПУ 9 сакавіка 1931 г. Абрам Гінзбург, які пражываў у Маскве па вуліцы Садова-Кудрынскай, д. 21, кв. 47, быў прысуджаны да 10 гадам зьняволеньня і 5 гадам паразы ў правах. Для адбываньня тэрміна яго накіравалі спачатку ў Верхнеуральскі, а потым у Чэлябінскі палітізалятар. 27 сьнежня 1937 г. тройкай УНКУС па Чэлябінскай вобласьці Гінзбург Абрам Майсеевіч быў прысуджаны да вышэйшай меры пакараньня і расстраляны ў Чэлябінску 30 сьнежня 1937 г. Па другім абвінавачваньні ён быў рэабілітаваны 31 сакавіка 1989 г. па пастанове пракуратуры Чэлябінскай вобласьці, па першым абвінавачваньні ён быў рэабілітаваны 13 сакавіка 1991 г.
    Творы:
    Бюджеты рабочих гор. Киева. По данным анкеты, произведенной в 1913 г. О-вом экономистов и Ремесленной секцией при Киевской выставке. Киев. 1914.
    Организация и задачи городской статистики. Киев. 1915.
    Съезд по борьбе с дороговизной. Киев. Общая характеристика. 1915.
    Население Киева по ноябрьской регистрации. Киев. 1917.
    Пролетарский праздник 1 мая. Киев. 1917.
    Г. В. Плеханов (1857-1918). Научная деятельность. Политические взгляды. Партийная деятельность. Киев. 1919.
    История социализма и рабочего движения. Лекции, читанные в Киевском городском народном университете и Коммерческом институте. Ч. 1. Киев. 1920.
    Воспоминания // История Екатеринославской социал-демократической организации, 1889-1903. Екатеринослав, 1923.
    Введение в изучение экономической науки. Очерк развития народного хозяйства. Москва. 1923.
    К вопросу о производительности труда и заработной плате в промышленности. Москва – Ленинград. 1924.
    О производительности труда и мерах ее повышения. Москва. 1924.
    Проблема капитала в советской промышленности. Москва. 1925.
    Очередные задачи профсоюзов. Доклад предсиббюро ВЦСПС т. Гинзбург. Иркутск. 1925.
    Проблема капитала в советской промышленности. Москва. 1925.
    Профессиональное движение в Германии. Краткое пособие для лекторов и кружков профессионального движения. Москва. 1925.
    Профсоюзы и национальный вопрос. Москва. 1925.
    Для чего нужно и как должны работать производственные совещания? Москва. 1926.
    Памятка делегатки. Что должна знать и помнить делегатка профсоюза. Москва. 1926.
    Профсоюзы и работница. Москва. 1925.
    Перспективы развития промышленности в связи с перспективами развития народного хозяйства. Москва – Ленинград. 1927.
    Профсоюзы и режим экономии. Москва. 1927.
    Тарифно-экономическая работа профсоюзов. Тезисы по докладу т. Гинзбурга. Москва. 1928.
    Тарифно-экономическая работа профсоюзов. Тезисы по докладу т. Гинзбурга. Харьков. 1928.
    Экономия промышленности. Ч. 1. Лекции, читанные в институте народного хозяйства им. Г. В. Плеханова. Москва. 1928.
    Очерки промышленной экономики, Москва - Ленинград. 1930.
    Начальные шаги Витебского рабочего движения. // Революционное движение среди евреев. Сборник 1. Москва. 1930.
    Літаратура:
   Процесс контрреволюционной организации меньшевиков (1—9 марта 1931 г.). Стенограмма судебного процесса, обвинительное заключение и приговор. Москва. 1931. 13-18, 25, 26, 28, 34, 40, 41, 45, 46, 52, 54, 59, 65, 71, 73-79, 87, 98, 99, 101, 102, 107, 108, 116, 126, 139, 145, 155-158, 159-163, 172-184, 195, 210, 211, 213-215, 220, 221, 224, 225, 227, 229, 239, 266, 295-299, 301, 304-306, 311, 320, 321, 323, 341, 342, 356, 396-404, 461, 465, 466, 469, 472.
    Масанов И. Ф.  Словарь псевдонимов русских писателей, ученых и общественных деятелей. В 4 томах. Т. 4. Москва. 1960.  С. 129.
    Подлипский А.  Розенфельды (Семья жены Марка Шагала) // Шагаловский международный ежегодник. 2003. Витебск. 2004. С. 126-127.
    Шишанов В.  «Эти молодые люди были ярыми социалистами...» Участники революционного движения в окружении Марка Шагала и Беллы Розенфельд. // Бюллетень Музея Марка Шагала. Выпуск 13. Витебск. 2005. С. 64-74.
    Хмельницкая Л. Социалисты (материалы к биографиям Ханы Розенфельд и Абрама Гинзбурга). // Бюллетень Музея Марка Шагала. Выпуск 19-20. Витебск. 2011. С. 125-136.
    Груня Шагал,
    Койданава.