понедельник, 23 ноября 2015 г.

Сяргей Грахоўскі. Шаман. Койданава. "Кальвіна". 2015.


    Сяргей Грахоўскі
                                                                  ШАМАН
                                                                                    Памяці Івана Ласкова,
                                                                                       пахаванага ў Якуцку
                                                          То ў бубен б’е,
                                                          То скача,
                                                          То канае,
                                                          То кліча духаў
                                                          З пекла і з нябёс,
                                                          Зьвініць шамкамі
                                                          І камлае —
                                                          Прарочыць шчасьлівейшы лёс.
                                                          Падскочыўшы, заплюшчыць вочы,
                                                          І абвядзе за кругам круг,
                                                          Сьлязу страсе, то зарагоча:
                                                          Ён — служка
                                                          І ўладар пакорных слуг.
                                                          Захоплены самім сабою,
                                                          Магутных славіць,
                                                          А слабых кляне,
                                                          Чаруе танцам, бубнам, варажбою,
                                                          То замармыча, як у страшным сьне.
                                                          Глядзяць зачараваныя тунгусы,
                                                          Як выпетраны кружыцца шаман
                                                          З надзеяй на заклёны і спакусы,
                                                          На абяцаньні і падман.
                                                          Жыць, лічаць, без падману немагчыма
                                                          У тундры ні старым, ні маладым,
                                                          І не ўглядацца вузкімі вачыма
                                                          Праз сьлёзы і кізячны дым.
                                                          У бубен б’е шаман і плача,
                                                          То зарагоча ля кастра,
                                                          Што прыйдзе некалі удача —
                                                          Яго надзея і яго пара.
    /Полымя. № 5. Мінск. 1997. С. 169-170./

                                                                        ДАВЕДКА

    Сяргей Іванавіч Грахоўскі - нар. 11 (24) верасьня 1913 г. у мяст. Нобэль Пінскага павету Мінскай губэрні Расійскай імпэрыі, у сялянскай сям’і.
    У 1914 г. разам з бацькамі пераехаў у Глуск Магілёўскай губэрні. У 1930 г. скончыў Глускую сямігодку і пачаў працаваць на Бабруйскам дрэваапрацоўчым камбінаце. У 1935 г. скончыў Менскі пэдінстытут. Працаваў на Беларускім радыё, у прэсе. У 1936 г. быў арыштаваны і сасланы на лесапавал у Горкаўскую вобласьць РСФСР. Па вяртаньні ў Беларусь у 1946-1949 гг. працаваў настаўнікам у Слуцкам раёне. У 1949 г. быў паўторна арыштаваны і высланы ў Новасібірскую вобласьць. Рэабілітаваны ў 1955 г.. Чалец СП Беларусі з 1956 г.
    У Менску працаваў у рэдакцыях дзіцячых часопісаў “Бярозка” і “Вясёлка” (1957-1973). Адказны сакратар Камітэта па дзяржаўных прэміях БССР у галіне літаратуры, мастацтвы і архітэктуры (1973-1974). Ад 1974 г. пэрсанальны пэнсіянэр рэспубліканскага значэньня. Заслужаны працаўнік культуры БССР (1983). Ляўрэат літаратурнай прэміі імя А.Куляшова (1983), Чалец грамадзкай рады “Мартыралёгу Беларусі” (1988). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Якуба Коласа (1992). Узнагароджаны мэдалём Францыска Скарыны (1994). Ганаровы працоўны Бабруйскага дрэваапрацоўчага камбіната (1986), ганаровы грамадзянін Глуска (1996), пас. Акцябарскі (1997).
    Памёр 11 сьнежня 2002 гады ў Менску.
    Літаратура:
    Гурская А. С., Праневіч Г. М.  Грахоўскі Сяргей. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік ў 6 тамах. Т. 2. Мінск. 1993. С. 245.
    Гарадніцкі Я. А.  Грахоўскі Сяргей. Бібліяграфія. [На рускую мову. Ганна: Рассказ / Пер. П. Кобзаревский // Полярная звезда. 1970. № 3.] // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік ў 6 тамах. Т. 2. Мінск. 1993. С. 255.
    Глаша Лесасек,
    Койданава

    Іван Антонавіч Ласкоў нарадзіўся 19 чэрвеня 1941 года ў абласным горадзе Гомель Беларускай ССР ў сям’і рабочага. Бацька, Ласкавы Антон Іванавіч, украінец з Палтаўшчыны, які уцёк адтуль у 1933 годзе ў Гомель, ратуючыся ад галадамору, працаваў на гомельскай цукеркавай фабрыцы “Спартак”, у чэрвені 1941 году пайшоў на фронт і прапаў без зьвестак. Маці, Юлія Апанасаўна, якая нарадзілася ў былой Мінскай губэрні і да вайны працавала тэлеграфісткай у Гомелі, неўзабаве з маленькім дзіцем пераехала да сваякоў ў вёску Беразякі Краснапольскага раёну Магілёўскай вобласьці, дзе працавала у калгасе, памерла ў 1963 годзе. З Беразякоў, у якіх жыў да 1952 года, Ваня Ласкоў дасылаў свае допісы ў піянэрскія газэты, пачаў спрабаваць сябе ў паэзіі. З 1953 года Ласкоў выхоўваўся ў Магілёўскім спэцыяльным дзіцячым доме. Пасьля заканчэньня з залатым мэдалём сярэдняй школы, ён у 1958 годзе паступіў на хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта, а ў 1966 годзе на аддзяленьне перакладу ў Літаратурны інстытут імя М. Горкага ў Маскве, які скончыў у 1971 годзе з чырвоным дыплёмам. Ад 1971 года па 1978 год працаваў у аддзеле лістоў, потым загадчыкам аддзела рабочай моладзі рэдакцыі газэты “Молодежь Якутии”, старшым рэдактарам аддзела масава-палітычнай літаратуры Якуцкага кніжнага выдавецтва (1972-1977). З 1977 году ён старшы літаратурны рэдактар часопіса “Полярная звезда”; у 1993 г. загадвае аддзелам крытыкі і навукі. Узнагароджаны Ганаровай Граматай Прэзідыуму Вярхоўнага Савета ЯАССР. Сябра СП СССР з 1973 г. Памёр пры загадкавых абставінах 29 чэрвеня 1994 г. у прыгарадзе Якуцка.
    Юстын Ленскі,
    Койданава