понедельник, 22 августа 2016 г.

Толік Булунскі. Прымусовы пераезд з Літоўскай ССР у Якуцкую АССР. Койданава. "Кальвіна". 2016.



    10 сьнежня 1930 г. Прэзыдыюм УЦВК прыняў пастанову “Об организации национальных объединений в районах расселения малых народностей Севера” ды згодна яе ў ЯАССР быў заарганізаваны ў нізоўях рэк Лены і Алянька Булунскі нацыянальны (эвенскі) раён з цэнтрам у с. Булун (Булуҥ). У хуткім часе райцэнтар перамясьціўся у процілеглае с. Кюсюр, што месьцілася ў больш зручным месцы на правым беразе Лены, а ў 1957 г. райцэнтар адсюль быў перанесены ў п. Ціксі.
    Улетку 1942 г. у выкананьне пастановы СНК СССР і ЦК ВКП(б) ад 6 студзеня 1942 г. “О развитии рыбных промыслов в бассейнах рек Сибири и Дальнего Востока”, згодна якой прадугледжвалася пашырэньне рыбных промыслаў у басэйнах рэк Лены, Яны, Вілюя, Алдана, Алянька ды іхніх прытокаў Якуцкі дзяржрыбтрэст Наркамрыбпрама РСФСР быў ператвораны ў Якуцкі дзяржрыбтрэст саюзнага падначаленьня і да існуючых рыбзаводаў: Быкаўскі, Вусьць-Янскі, Ціт-Арынскі былі дададзеныя: Вілюйскі, Кабяйскі, Трафімаўскі ды Вусьць-Алянёкскі, а потым, у пачатку 1943 г., яшчэ: Амалойскі, Гаваркоўскі ды Вусьць-Камелекскі. Асноўны жа здобыч рыбы прыходзіўся на Булунскі раён - 55%.
    Згодна гэтае пастановы НКУС СССР было абавязанае ў 1-м паўгодзьдзі 1942 г. завесьці “на рыбалку” ў ЯАССР 6000 чальцоў чалавечага быдла. Таму для занятку рыбных ловаў у паўночныя раёны ЯАССР былі накіраваны г. зв. спэцперасяленцы з Прыбалтыкі, Украіны, Беларусі (літоўцы, латышы, немцы, фіны ды іншыя.), але НКУС не справілася з заданьнем, расьцягнуўшы завоз да позьняе восені. З агульнага колькасьці 9080 чалавек спэцперасяленцаў, завоз якіх плянаваўся на 1942 г., на месцы пасяленьняў ўдалося даставіць толькі 6681 чалавек, астатніх жа пакінулі, з-за заканчэньня навігацыі, у вярхоўях Лены, на іншых працах.
     Першымі ў чэрвені-ліпені 1942 г. на мыс Муостах былі дастаўлены “фіны”, высланыя з Леніградзкай вобл., у жніўні “літоўцы”, дэпартаваныя ў 1940 г. з Літоўскій ССР у Алтайскі край, а затым пераведзеныя ў ЯАССР. Спэцперасяленцы павінны былі забясьпечыць сябе жыльлём, харчаваньнем, палівам і адначасова выконваць вытворчыя пляны (здабыча і перапрацоўка рыбы).
    10 верасьня 1942 г. была прынятая Пастанова бюро Якуцкага абкаму УКП(б) “О мероприятиях по колхозам Чурапчинского района” ЯАССР, згода якой прадугледжвалася не пазьней 10 верасьня 1942 г. перавесьці 30-40 калгасаў раёна на статут рыбалавецкіх калгасаў і адвечныя жывёлагадоўцы Цэнтральнай Якуціі ў прымусовым парадку адправіліся лавіць рыбу ў Булунскі, Жыганскі ды Кабяйскі раёны ЯАССР.
    Да 1947 г. лаўля рыбы была згорнутыя і сэцперасяленцы паступова выехалі у іншыя месцы.
    Раней ў Архіве МУС РС(Я) існавала картатэка на спэцперасяленцаў, хаця і не поўная, бо асабістыя справы былі зьнішчаныя “шляхам спаленьня”, аб чым сьведчаць “Отборочные списки на уничтоженные дела спецпереселенцев — финнов, немцев, б/кулаков согласно приказа МВД СССР 0026 - 1955 г. (Окончено 26 марта 1956 г.)”, але і гэтая картатэка была зьнішчаная пажарам у ноч з 14 на 15 сакавіка 2003 года разам з будынкам МУС ЯАССР.


                                 З  КАРТАТЭКІ МУС РЭСПУБЛІКІ САХА (ЯКУЦІЯ)
    Абдулаева-Кішкене Зося д. Міколо - 1915, Пакатар, Укмяргескі, Літ. ССР, літоўка, хатняя гаспадыня, 4 кл. 1 траўня 1941 выслана як сацыяльна небясьпечны элемэнт, ЯАССР, Булунскі, рыбачка, даярка, 2 сьнежня 1955 узнагароджаная ўрадавай узнагародай, 23 лютага 1956 вызваленая ад с/п.
    Акуліч Марыя Стафанаўна – 1891, х. Зацішча, Панявескі, Літ. ССР, полька, с/п, ЯАССР, Вусьць-Янскі, вартаўніца рыбнага заводу, 20 лютага 1946 г. арышт. Вусьць-Янскім РА НКДБ ЯАССР па ч. 2 арт. 58-10 РСФСР, рыгаворам Вярхоўнага суду ЯАССР ад 3 сакавіка 1947 г. асуджаная ды 6 гадоў п/в. Заключэньнем Пракуратуры РС (Я) ад 23 сьнежня 1992 г. рэабілітаваная па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991 г. Справа № 4486-р. /Окулич Мария Стефановна // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920 - 1950-х годов. Том второй. Якутск. 2005 г. C. 255./
    Альперн Абрам Сальевіч – 1895 г. Вільнюс, пражываў у Каўнасе, габрэй, б/п.
ЯАССР, Якуцку, лекар (тэрапэўт) гарадзкой паліклінікі, загадчык амбуляторыяй, арыштаваны 12 сакавіка 1945 г. НКУС ЯАССР, абвінавачваўся па арт. 58-5, 58-10 КК РСФСР, пастановай Асобай нарады пры НКУС СССР ад 6 кастрычніка 1945 г. па арт. 58-5-11, 58-10 ч. 2 КК РСФСР асуджаны на 5 гадоў ППЛ, 17 лістапада 1945 г. накіраваны з Якуцкай турмы № 1 ў ППК №1. 7 лютага 1950 г. накіраваны ў Азёрляг на ст Тайшэт, потым на ст Абель Пячорскай чыгункі, у Мінэральны лягер,  18 красавіка 1952 г. прыбыў з Краснаярскага краю ў Якуцк “на злучэньне з сям’ёй”. У ліпені 1954 г. выбыў з Якуцка на сталае месца жыхарства ў Томскую вобласьць. Пастановай Прэзыдыюму Вярхоўнага суду ЯАССР ад 17 студзеня 1963 г. справа спыненая за недаказанасьцю абвінавачваньня. 7 чэрвеня 1964 г. рэабілітаваны. Справа № 2925-р. /Альперн Абрам Сальевич. / Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920 - 1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С 11./
    Альпернене Она – 1901, Якуцк.
    Альпернайтэ Ліда – 1924, Якуцк.
    Анкудовіч–Сагрэева Яніна д. Вацлаваса – 1925, Паляны, Укмяргескі, Літ. ССР, полька, сярэдняе, у чэрвені 1941 выслана як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 у ЯАССР, Якуцк, ст. бугальтар гасьцініцы № 1, 8 сакавіка 1956 вызваленая ад с/п.
    Анкудавічус Леапольд с. Вацлаваса – 1929, Паляны, паляк, 10 кл., б/п, электрамэханік, 25 ліпеня 1956 вызвалены ад с/п.
    Анкудавічутэ (Акудавічутэ) Морэ (Марыя) д. Вацлаваса – 1931, Паляны, Дзятлаўскі, 7 кл., Якуцкі мясакамбінат, бугальтар, 27 ліпеня 1956 зьнятая з уліку с/п.
    Бернштэйн Барыс Вольфавіч – 1893, Юрбарг, Літ. ССР, Якуцк, галоўны бугальтар
“Рыбпрамтэхснабу”, арыштаваны 20 лютага 1945 НКУС ЯАССР па арт 58-5 ды 58-10 КК РСФСР. Пастановай Асобай нарады пры НКУС СССР ад 6 кастрычніка 1945 па арт. 58-5 ды 58-11, 58-10 ч. 2 КК РСФСР асуджаны да 8 гадоў ППЛ, пастановай Прэзыдыюму Вярхоўнага суду ЯАССР ад 28 жніўня 1956 г. справа спыненая за недастатковасьцю доказаў, рэабілітаваны. Справа № 2925-р. /Берштейн Борис Вольфович // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С 29./
    Біхель Хведар Паўлавіч – 1887, Жэглова, Кенігзберская, рускі, ЯАССР, Булунскі, Кюсюр,
цесьля райрыбалоўспажыўсаюзу, арыштаваны 18 чэрвеня 1945 Булунскім раённым аддзелам НКДБ па арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР, прыгаворам ВС ЯАССР ад 21 лютага 1946 асуджаны да 5 гадоў п/в, аключэньнем Пракуратуры РС(Я) ад 27 сакавіка 1992 г. па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991 г. рэабілітаваны. Справа № 2216-р. /Бихель Федор Павлович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С 30./
    Брайда Сямён Барысавіч – 1905, Вільнюс, габрэй, хімік па фарбах, б/п, ЯАССР, Якуцк, начальнік
аддзела збыту арцелі “Карунд”, арыштаваны 20 лютага 1945 г. НКУС ЯАССР па арт. 58-5, ды 58-10 КК РСФСР, пастановай Асобай Нарады пры НКУС СССР асуджаны да 5 гадоў ППЛ, 17 лістапада 1945 г. пераведзены з Якуцкай турмы № 1 у ППК № 1, 29 ліпеня 1949, адпраўлены ў Магадан, у Берляг № 5, пастановай Прэзыдыюма Вярхоўнага суду ЯАССР ад 17 студзеня 1963 г. справа спыненая за недаказанасьцю абвінавачваньня, 17 чэрвеня 1964 г. рэабілітаваны, справа - 2925-р. /Бройдо Семен Борисович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С 33./
    Габай Ціва Лейбаўна – Укмярге, габрэйка, б/п, сярэдняе, у красавіку 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 у ЯАССР, убыла ў Краснаярскі край на ўзьяднаньне са сваякамі згодна дырэктывы МДБ СССР за № 25 ад 25 лютага 1953.
    Габай Хена Ісаеўна – 1915, Укмярге, літоўка, у красавіку 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 у ЯАССР, Якуцк, Якутбуд, бугальтарка, у ліпені 1955 убыла ў Канск, Краснаярскі край, сястра Эткаў Даба Ісаеўна, 1906, Парыж, брат Габай Моўша Ісаевіч, 1910 г. Укмярге.
    Габай Гірша Ісаевіч – 1922, м. Ветка, Магілёўская, габрэй, б/п, высланы ў 1941 як сацыяльна небясьпечны элемэнт, ЯАССР, па пастанове НКДБ ЯАССР 1 лістапада 1943 на с/п у Булунскі, Быкаў Мыс, возчык, 18 лістапада 1950 загінуў у завірусе, заява ВК-Г-12 ад 6 лютага 1951.
    Гаўрылкевіч Эдуард Браніслававіч – Ізабелін, Ваўкавыскі, пражываў Вінкшунтэ, Вілкавішскі, Літ. ССР, паляк, вышэйшае, аграном, у красавіку 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Ленскі, Крэстоўская, загадваючы абозам, 25 лютага 1957 зьняты з уліку с/п, выехаў у ПНР.
    Гаўрылкевіч Станіслава Тамашэўна – 1900, Вінкшкутэ, Вілкавішскі, полька, сярэдняе, садавод, у красавіку 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 у ЯАССР, Ленскі р-н, Крэстоўская, бальніца, мэдсястра, 25 лютага 1957 зьнятая з уліку с/п, выехала у ПНР.
    Гальбергас Якаў (Якуб) Ісаевіч – 1877, Вільнюс, габрэй, у ліпені 1941 высланы як сацыяльна небясьпечны элемэнт, ЯАССР, ад 1 сьнежня 1950 ў Якуцку, 28 лютага 1951 памёр, № 024869.
    Гальбергене Марыя Айзікаўна – 1879, Майшагола, Вільнюскі, габрэйка, б/п, у ліпені 1941 высланая як сацыяльна небясьпечны элемэнт, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, 20 ліпеня 1954 памерла, № 053350.
    Гальбергас Давід Якаўлевіч – 1913, Вільнюс, габрэй, вышэйшае, інжынэр-хімік, у ліпені 1942 высланы з Алтайскага краю, ЯАССР, Якуцк, Упраўленьне прамысловай каапэрацыі, інжынэр тэхаддзелу, 15 лютага 1952 пераведзены ў Арджанікідзеўскі р-н, у ліпені 1955 выбыў у Томск, сястра Гальбергай Яня (Ася) Якаўлеўна, 1924 г. нар.
    Гальбергас Гіта Якаўлеўна – 1918, Вільнюс, у ліпені 1941 высланая як сацыяльна небясьпечны элемэнт, ЯАССР, Якуцк, вул.Чырвонай Моладзі 16, выехала 11 сьнежня 1950 ў Краснаярскі край дзеля ўзьяднаньня з мужам у Енісейску.
    Галерыне Авігай д. Янкеле – 1885, Кузьніца, Гарадзенская, пражывала Міркіне, Алітускага, Літ. ССР, габрэйка, 4 кл. у красавіку 1941 высланая як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, 29 красавіка 1956 вызваленая.
    Гелеріс Янкеліс с. Леона – габрэй, сярэдняя, цырульнік-фатограф, у чэрвені 1941 высланы як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Арджанікідзеўскі р-н, Пакроўская цагельня, рабочы, 8 траўня 1956 вызвалены.
    Гелеріс-Лебенайтэ Бэла Яфімаўна – 1918, Паздзінай Літ ССР, пражывала Лаздзінай, габрэйка, сярэдняе, касірка, у чэрвені 1941 высланая як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Арджанікідзеўскі р-н, 24 лютага 1956 вызваленая.
    Грынас Самуіл с. Ёселіса, - Шэрвіндпаль, Укмяргескі, пражываў Вільнюс, габрэй, б/п, у чэрвені 1941 высланы як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Арджанікідзеўскі р-н, Пакроўская цагельня, рабочы, 11 кастрычніка 1956 вызвалены.
    Грынене Песя Самуілаўна – 1888, Ліда, Польшча, габрэйка, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, у 1948 зьдзейсьніла ўцёкі, у 1949 усесаюзны росшук, у 1954 ўселеная ў Краснаярскі край.
    Грынене Ядвіга Паўлаўна – 1910, Едзеня Цяльшэйскага, сацыяльна небясьпечны элемэнт, ЯАССР, Якуцк, 25 верасьня 1951 памерла, № 934.
    Грынштэйн Геня Хаімаўна – 1911, Вільнюс, габрэйка, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, Прамтэхзаб, прыбіральшчыца, 1 жніўня 1958 вызваленая ад с/п.
    Дамашэне Валерыя д. Кастанаса – 1910, Глазга, пражывала Вільнюс, літоўка, вышэйшае, рэдакцыя газэты “Вільняус балсас”, бугальтарка-машыністка, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Быкаў Мыс, Булунскі р-н, рыбзавод, 15 студзеня 1953 убыла ў Краснаярскі край на ўзьяднаньне з мужам Дамашус Клеменас с. Даменікуса.
    Дамейка Ядзьвіга Ёсіпаўна – 1894, Шэта, Кейдайнейскі, полька, 10 кл., у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, Ленводздраў, стаматоляг, 19 верасьня 1956 зьнятая з уліку с/п.
    Дамейка Юры Міхайлавіч – 1923, Кеданяйскі, пражываў Вільнюс, паляк, вучань, бугальтар, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Кангаласы, шафёр, 10 сакавіка 1956 вызвалены і ўзнагароджаны.
    Дамейка-Зенчык Яніна Мікалаеўна – 1922, Вільнюс, полька, вышэйшае, пэдагог, ЯАССР, 17 траўня 1956 вызваленая ад с/п як чалец сям’і ўзнагароджанага.
    Дамейка Ўладзіслаў Міхайлавіч – 1927, м. Шэта, вучань, Якуцк, мэханік, 19 верасьня 1956 вызвалены.
    Дудэлене Антаніна Станіславаўна – 1890, Пяскі, Дзісенскі, Віленская, пражывала Шаўляй, літоўка, 2 кл., краўчыха, высланая, ЯАССР, Якуцк, вул. Караленкі 6, 13 сьнежня 1954 вызваленая.
    Зенчыкас Мікалаюнас с. Фэлікса – Раманаўка, Сакольскі, Польшча, пражываў Каўнас, паляк, 6 кл. камэрцыйны работнік, 6 лютага 1941 высланы, ЯАССР, Кабяйскі, Сангар, начальнік прыстані ПЯРП, 18 лістапада 1956 зьняты з уліку.
    Зенчыкене Караліна Адамаўна – Сувальская губ., Польшча, пражывала Маўрычы, Літ. ССР, 6 кл., тэлеграфістка-памешчыца, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк. 18 сьнежня 1956 вызваленая.
    Кабакер Гедаліс Янкелевіч – 1903, Тулакішкі, Марыямпальскі, габрэй, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, 1952, Пакроўск, 1954, Якутск, вул Паяркава 41, местпрамзабзбыт, вартаўнік,7 ліпеня 1958 вызвалены.
    Кабакер Роза Натанаўна – 1909, Саколка, Польшча, габрэйка, краўчыха, Якуцк, вул. Паяркава 41.
    Кабакер Лёва Гедалевіч – Пульвішыс, Марыямпольскі, ЯАССР, Арджанікідзеўскі, Пакроўская цагельня, сьлюсар, 19 траўня 1958 вызвалены
    Кабакер Хаце Гедалевіч – 1938, Вільнюс, ЯАССР, Арджанікідзеўскі р-н, па спаўненьні 16 гадоў узяты на ўлік с/п, Якутбудтрэст, сьлюсар-мантажнік.
    Кабачнік Хая Рыгораўна – 1898, ЯАССР, 26 сакавіка 1954 зьнятая з уліку с/п.
    Кабачнік Міхаіл Ільіч – 1926, Меркіне, Друскінінскі, Вільнюская, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якутск, у 1948 зьдзейсьніў уцёкі, 1949 усесаюзны росшук.
    Кабачнікайтэ Мнуха Шмулеўна – м. Меркіне, Алітускі, габрэйка, 7 кл., Якуцкі Каапсаюз, вязалка.

    Казела Уладзіслаў Станіслававіч – 1916, Алунда, Уцянскі, паляк, 4 кл., сталяр, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Вусьць-Янскі р-н, брыгадзір рыбарцелі, 13 верасьня 1956 вызвалены.
    Камінская Марыя Адамаўна – 1899, Таценя, Унжэрскі, Літ. ССР, полька, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 6 лістапада 1948 выехала ў Брэст для рэпатрыяцыі ў Польшчу.
    Карпушэнка Апанас Макаравіч – 1893, Вялетава, Літва, 5 лютага 1940 высланы, шпіёнскія сувязі, 28 верасьня 1943, Якуцк.
    Кенігсбергіне Лотэ Львоўна – 1912, Беласток, пражывала Каўнас, габрэйка, 10 кл., у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 10 траўня 1958 вызваленая.  
   Кантаўтене-Кантоўт Антаніна Амброзеўна – 1888, м. Грынкішкі, Кеданяйскі, Літ. ССР, полька, 4 кл., хатняя гаспадыня, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 25 лютага 1956 вызваленая.
    Капылова Ядвіга Казімераўна – 1919, Вільнюс, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 30 верасьня 1948 г. памерла.
    Крукоўская Сафія Георгіеўна – 1897, Кальварыя, літоўка, ЯАССР, Алёкмінскі, Прыгарадная гаспадарка, рабочая, 13 лістапада 1951 памерла, № 57.
    Лагуцкі Юры Якаўлевіч– нар. у 1890, Ракішкі, Ковенская, літовец, ЯАССР, Кабяйскі,
Сангар-Хая, токар Сангарскага рудаўпраўленьня, арыштаваны 3 студня 1942 Кабяйскім раённым аддзелам НКУС ЯАССР па арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР, прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 15 верасьня 1942 г. асуджаны да 8 гадаў п/в, вызначэньнем Пракуратуры PC(Я) ад 17 сакавіка 1992 г. па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991 г. рэабілітаваны, справа № 1978-р. /Лагутский Юрий Яковлевич. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С 121./
    Лонке Якубас Саламонавіч – 1902, Гародня, габрэй, 6 чэрвеня 1941 высланы як сацыяльна небясьпечны элемэнт, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, Холбас, пушны майстар, у 1947 зьнік, аб’яўлены ва ўсесаюзны росшук.
    Лонке-Шапірайтэ Рахіль Ёсіпаўна – 1912, Вільнюс, габрэйка, б/п, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, вул. Ламаносава 20, 13 ліпеня 1956 убыла ў Сьвярдлоўскую вобл.
    Лонке Хая Якаўлеўна – 1937, Каўнас, ЯАССР, Якуцк, сш. № 8, 17 верасьня 1954 вызваленая
    Лонке Арон Якаўлевіч – 1931.
    Луцкевіч Людміла Пятроўна – 1894, Луцк, Валынская, полька, 2 кл, пражывала Каўнас, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, вул. Шчадрына 24, у ліпені 1955 выбыла ва Усольле-Сыбірскае, муж Луцкевіч Мікалай Львовіч
    Луцкевіч Мікалай Мікалаевіч – 1925, Каўнас, эканаміст-плянавік, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Арджанікідзеўскі, Пакроўская цагельня, выбыў ва Усольле.
    Луцкевіч Тацьцяна Мікалаеўна – Каўнас, руская, бугальтарка, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Арджанікідзеўскі, Пакроўск, верасень 1952 Якуцк, вул. Шчадрына 29, арцель “Работніца”, касірка, 30 чэрвеня 1953 выбыла ў Іркуцк.
    Луцкевіч-Жураўлёва Вольга Мікалаеўна – 1931, Каўнас, руская, вучань, сасланая, ЯАССР, Якуцк, выкладчык, 21 студзеня 1956 рэабілітаваная.
    Малькевіч Стафанія д. Зьбігнева, - Прэнукты, Лаздзійскі, Літ ССР, быў запыт на рэабілітацыю.
    Малькевіч Тодас с. Зьбігнева – Літ. ССР.
    Манкіене Марыя Панцялееўна – 1898, Мсьціслаў, БССР, літоўка, 8 кл., пражывала Вілкавішкіс, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Алёкмінскі р-н, 24 лютага 1954 убыла ў Краснаярскі край на ўзьяднаньне са сваякамі.
    Мінкевіч Ванда Пятроўна – 1898, Высокая, Магілёўская, полька, хатняя гаспадыня, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, Холбас, вартаўнік, 9 траўня 1956 вызваленая.
    Мінкевіч Ірына Чаславаўна – 1930, Стадолы, Уцянскі, Літ. ССР, полька, бугальтарка. у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк.
    Мінкевіч Галіна Чаславаўна – 1931, Стадолы, Уцянскі, Літ. ССР, полька, 10 кл. у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 12 сакавіка 1956 вызваленая.
    Нарутовіч Казімер Станіслававіч – Кальч, Польшча, паляк, вышэйшае, Быкаўскі рыбзавод, рыбак.
    Нарэйка Далюс-Элюджыс, с. Канстанца – 1936, Дзьвінск, Латвійская ССР, літовец, 7 кл., б/п, пражываў Каўнас, вучань, высланы, ЯАССР, Кабяйскі, Сангар, не быў узяты на ўлік з 16-гадовага ўзросту па заключэньні МУС ЯАССР ад 6-7 сакавіка 1955, Сангарская геалягічная экспэдыцыя, рабочы.
    Паклеўскі Караль Каралевіч – 1907, Дзьвінск, Курляндзкая, паляк, сярэдняе, б/п, пражываў Уцяняй Літ. ССР, агратэхнік, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Кабяйскі, Сангарскае рудаупраўленьне, адкатчык, паляк, с/п, ЯАССР, Вусьць-Янскі, Раман-Сір, с/п, к-с “За перамогу”, арыштаваны 16 сакавіка 1946 Вусьць-Янскім раённым аддзелам НКДБ ЯАССР па арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР, прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 3 сакавіка 1947 асуджаны да 5 гадоў п/в, 12 кастрычніка 1956 зьняты з уліку як выехаўшы ў ПНР, Заключэньнем Пракуратуры РС(Я) ад 23 сьнежня 1992 г. рэабілітаваны па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991. Справа № 4486-р. /Поклевский Карл Карлович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том второй. Якутск. 2005 г. С. 275./
    Паклеўская Ірына Паўлаўна – 1913, Субат, Даўгаўскі, пражывала Уцянскі р-н Літ. ССР, полька, сярэдняе, б/п, краўчыха, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Кабяйскі, Сангарская прамарцель, 12 кастрычніка 1956 вызваленая як уехаўшая ў ПНР.
    Перэльштэйн Герман Гадавіч (Годович) – 1923, Сувалкі, Гарадзенская, габрэй, б/п, піяніст, высланы па пастанове НКДБ Літ. ССР 14 чэрвеня 1941 як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 на пасяленьне ў ЯАССР, Якуцк, 1 кастрычніка 1952 пераведзены ў Пакроўск, Арджанікідзеўскі р-н, 20 кастрычніка 1953 пераведзены у Якуцк, вул. Курашова 31, Радыёкамітэт, у жніўні 1954 убыў на вучобу ў Сьвярдлоўскую вобл., асабістая спр. 150.
    Петрыкене Уладзіслава Людвігаўна – 1900, Вільнюс, Літ. ССР, пражывала Укмярге, полька, 7 кл., б/п, хатняя гаспадыня, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Булунскі, Трафімаўка, 4 сьнежня 1955 пераведзеная ў Якуцк, у жніўні 1958 зьнятая з уліку с/п згодна Загаду МУС ССР № 0180-58, 27 траўня 1995 дасланая архіўная даведка, Якуцк, вул. Каландарашвілі.
    Пінск Гілель Львовіч – 1870, Ёнішкі, Шаўляйскі, габрэй, б/п, бугальтар, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, Якутбуд, рабочы, у ліпені 1954 убыў на узьяднаньне ў Башкірскую АССР.
    Пінск Тацьцяна Максімаўна – Кірмі, габрэйка, стаматоляг, Якуцк, у ліпені 1954 убыла на узьяднаньне ў Башкірскую АССР.
    Пінск Натан Гілелевіч – 1930, Ёнішкі, Якуцк, 28 сакавіка 1956 вызвалены як пэдагог.
    Пінск Максім Гілелевіч – 1934, Ёнішкі, габрэй, б/п., Якуцк, у ліпені 1954 убыў на узьяднаньне ў Башкірскую АССР.
    Процік Мікалай Максімавіч – 1911, Польшча, ЯАССР, у 1949 пераселены ў Краснаярскі край, спр. № 37.
    Рабісаўскене Рэгіна д. Ігнаса – 1903, Вільнюс, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, вул. Сергеляхская, мэдсястра, 7 траўня 1953 выехала ў Краснаярскі край дзеля ўзьяднаньня са сваякамі.
    Раманаўскас Альгірдас с. Казіса – 1907, Вілюнюс, літовец, 7 кл., у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, Якутбуд, матарыст, 26 красавіка 1958 вызвалены.
    Раманаўскіне Эліза д. Антанаса – Лёндан, літоўка, б/п, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Булунскі, Трафімаўка, аддзяленьне Дзяржбанка, прыбіральшчыца, 21 ліпеня 1951 Якуцк, 30 верасьня 1952 вызваленая.
    Рахлевіч (Рахмілевіч) Людміла Абелеўна – 1896, Вільнюс, габрэйка, ЯАССР, 1 сьнежня 1950 Якуцк, вул Горкага 43, выкладчыца, 30 чэрвеня 1951 убыла ў Бійск.
    Рахлілене Рахіль Гар’еўна – 1908, Лівэрпуль, габрэйка, б/п, пражывала Кібарты, Літ. ССР, хатняя гаспадыня, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Арджанікідзеўскі, Пакроўск, 7 траўня 1956 вызваленая.
    Рахлевіч (Рахмілевіч) Ільля Сямёнавіч – 1925, Вільнюс, габрэй, ЯАССР, 1 сьнежня 1950 Якуцк, вул Горкага 43, эканаміст, 30 сакавіка 1954 убыў ў Бійск.
    Рахлевіч (Рахмілевіч) Натальля Сямёнаўна – 1928, Каўнас, габрэйка, б/п, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, у 1950 Якуцк, Пэдінстытут, студэнтка, убыла ў Бійск.
    Рубінштэйн  Барыс Мінавіч – 1879, Гародня, габрэй, б/п, 11 чэрвеня 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, абойшчык мэблі, 22 верасьня 1958 памёр
    Рубінштэйн Рахіль Абрамаўна – Лунінец, Польшча, габрэйка, б/п, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 8 жніўня 1958 вызваленая.
    Рубінштэйн Абрам Барысавіч – 1921, габрэй, б/п, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, Рыбтрэст, бугальтар, 8 ліпеня 1958 вызваленая.
    Рубінштэйн Амэрыс-Восіп Барысавіч – 1923, габрэй, б/п, сярэдняе, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, рыбзавод, эканаміст, 7 сакавіка 1956 вызваленая.
    Рубінштэйн-Грынберг Эла Лейбаўна – 1928, Каўнас, габрэйка, вышэйшае, УЛКСМ, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, выкладчыца сельгастэхнікума, 26 студзеня 1956 вызваленая як выкладчык.
    Русляндэр Саламон Майсеевіч – 1880, Штабін, Аўгустаўскі, габрэй, б/п, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Салдыкель, лесаучастак, убыў ва Фрунзе.
    Русляндэр Абрамас с. Саламоніса – 1908, ЯАССР, 15 красавіка 1956 вызвалены.
    Сакалоўскі Генрых Іванавіч – 1893, Вільна, пражываў у Бержэна, паляк, сярэдняя, 10 кл. б/п, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Булунскі, Быкаўскі рыбзавод, заўгаз каапэратыву, 12 красавіка 1949 памёр.
    Сталяроў Ільля Ёльевіч – 1896, Стуткі, Дзьвінскі, Віцебская губ., рускі, ЯАССР, Вусьць-Янскі, Казачае, шавец, арыштаваны 19 сьнежня 1942 Вусьць-Янскім раённым аддзелам НКУС па 2 арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР, прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 7 верасьня 1944 асуджаны да 8 гадоў п/в, заключэньнем Пракуратуры РС(Я) ад 25 лютага 1992 рэабілітаваны па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991, справа № 4220-р, /Столяров Илья Иольевич. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том второй. Якутск. 2005 г. С. 322./
    Стрэльчунене Анастасія Арыстархаўна – 1892, Ігуменскі павет ЛітССР, беларуска, хатняя гаспадыня, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, 26 чэрвеня 1948 вызваленая, спр. 653, арх. 1-9203.
    Стрэтовіч Яўген Вітольдавіч – 1907, Дуброўка, Рослаўскі, Смаленская, паляк, вышэйшае, б/п, эканаміст, пражываў Рыхліне Літ. ССР, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Вусьць-Янскі, рабочы к-с “За Перамогу”, рабочы, арыштаваны 16 сакавіка 1946 Вусьць-Янскім раённым аддзелам НКДБ ЯАССР па арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР. Прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 3 сакавіка 1947 г. асуджаны да 5 гадоў п/в, 27 ліпеня 1956 зьняты з уліку, выехаў у ПНР, заключэньнем Пракуратуры РС(Я) ад 23 сьнежня 1992 г. рэабілітаваны па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991, справа № 4486-р. /Стретович Евгений Витольдович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том второй. Якутск. 2005 г. С. 322./
    Сьцяпанавічутэ-Хаданогава Она д. Ёнаса – 1920, Талкунец, Панявежыскі, Літ. ССР, пражывала Вільнюс, літоўка, б/п, краўчыха, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Алёкмінскі леспрамхоз, рабочая, 19 сакавіка 1956 вызваленая як уступіўшая ў законны шлюб с неспэцпасяленцам згодна загаду МУС СССР № 0580 ад 21 сьнежня 1955.
    Хазанене Марыям д. Лебаўна – 1914, Вільнюс, габрэйка, Якуцк, вул. Папова 27, Чырвонага Крыж, бугальтарка, 20 красавіка 1950 дазволены выезд у Краснаярскі край.
    Федулін Аляксандр Парфенавіч – 1914, Калеснікі, Хіславічскі, Смаленская, рускі, ЯАССР, Булунскі, Ціксі, рознарабочы, арыштаваны 12 верасьня 1949 МДБ ЯАССР па арт. 19, 58-8 КК РСФСР, пастановай Асобай нарады пры МДБ СССР ад 1 красавіка 1950 сасланы на паселішча ў Краснаярскі край, заключэньнем Пракуратуры ЯАССР ад 4 сакавіка 1991 рэабілітаваны па Указу Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета СССР ад 16 студзеня 1989, справа № 3166-р. /Федулин Александр Парфенович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920 - 1950-х годов. Том второй. Якутск. 2005 г. С. 358./
    Ціцеўскі Аўсей Шмулевіч – 1895, Ладзінай Літ. ССР, габрэй, бугальтар, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, піўзавод, галоўны бугальтар, 30 траўня 1956 вызвалены.
    Шалянскене Адэля д. Понаса – 1912, Прыленай, Пацевіцкі, пражывала Вільнюс, літоўка, 4 кл., б/п, хатняя гаспадыня у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Вусьць-Янскі, Янскі райздраў, прыбіральшчыца, 3 чэрвеня 1957 вызваленая.
    Чарняўскі Баляслаў Антонавіч - 1912 г. Шэтай, Кедайскі, паляк, с/п, ЯАССР, начальнік лесаўчастка, арыштаваны 15 верасьня 1949 МДБ ЯАССР па артыкулам 58-10 ч. 2, 59-7 КК РСФСР, прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 12 сьнежня 1949 г. асуджаны да 25 гадоў п/в, заключэньнем Пракуратуры РС(Я) ад 19 студзеня 1993 г. рэабілітаваны па Закону РФ ад 18 кастрычніка 1991 г., справа № 4766-р. /Чернявский Болеслав Антонович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920 - 1950-х годов. Том второй. Якутск. 2005 г. С. 390./
    Шалянскіс (Шаўлянскіс) Алгердас Юргіс - 1936, Каўнас, пражываў Вільнюс, ВЛКСМ, 9 кл., ЯАССР, Алёкмінскі, Алёкмінская літэрная партыя 49, рабочы, у 16 ўзяты на ўлік с/п.
    Шаройкин Сапрон Піменавіч – 1905, Тарасава, Веткаўскі, Гомельская, рускі, ЯАССР, п. Станах-Хачо Алянёкскага насьлега Булунскага раёна ЯАССР, будаўнік Вусьць-Алянёкскага рыбнага завода. Арыштаваны 20 жніўня 1942 г. Булунскім раённым аддзелам НКВД ЯАССР па арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР. Прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 13 студня 1944 г. асуджаны да 10 гадоў п/в. Вызначэньнем Вярхоўнага суда РСФСР ад 10 сакавіка 1944 г. прыгавор ад 13 студня 1944 адменены, справа накіраваная на новы разгляд. Прыгаворам Вярхоўнага суда ЯАССР ад 5 жніўня 1944 г. апраўданы. Справа № 2145-р. /Шаройкин Софрон Пимонович. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920-1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С. 262./
    Шатхановіч Давід Максімавіч – 1921, Кёнігсбэрг, пражываў Вілюнюс, гандляр, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Якуцк, Якутбудтрэст, 31 кастрычніка 1956 вызвалены.
    Шатхановіч-Маршак Бэла Аронаўна – Вежайніс, Літ. ССР, габрэйка, сярэдняе, б/п, краўчыха, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, 31 кастрычніка 1956 вызваленая.
    Швегждэне Антаніна д. Антона – 1913, Каўнас, пражывала Вільнюс, 6 кл., краўчыха, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Кабяйскі, прамарцель, 28 сьнежня 1956 вызваленая як уступіўшая ў законны шлюб з неспэцпасяленцам.
    Шлялаберская Фрыда Кусільеўна – Юрбург, Сіднескі, Літ. ССР, габрэйка, 6 ліпеня 1942, ЯАССР, Якутск, не працуе, у кастрычніку 1954 убыла на жыхарства ў Саратаўскую вобл.
    Юркінас Андрэюс с. Мацеюса, – Сувалкаўская, Польшча, пражываў Кальварыйскі, Літ. ССР, паляк, б/п, пячнік, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, выбыў на ўзьяднаньне са сваякамі ў Іркуцкую вобл.
    Юркенене Стася д. Ёнаса – 1896, Жаборшішкі, Польшча, пражывала, Кальварыйскі, Літ. ССР, полька, б/п, хатняя гаспадыня, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, выбыла ў Іркуцкую вобл.
    Юркінас Альгірдас с. Андрэуса – 1925, Сувалкаўская, Польшча, пражываў Кальварыйскі, Літ. ССР, сьлюсар, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Якуцк, вогнетрывалы завод, у кастрычніку 1954 выбыў на ўзьяднаньне са сваякамі ў Іркуцкую вобл.
    Юркінас Ёнас с. Ёнаса – 1906, Ажкабілей, Вілкавішскі, пражываў Вілкавішкі, дзяржбанк, бугальтар, у чэрвені 1941 высланы з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Алёкмінскі леспрамгас, вартаўнік, у траўні 1954 выбыў у Краснаярскі край.
    Юркінене, Натальля д. Вінца – 1907, Норд-Хэмптан, пражывала Вілкавішкі, літоўка, б/п, свая гаспадарка, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ЯАССР, Алёкмінск, выбыла ў Краснаярскі край
    Ясюкене Она д. Антана – 1907, Варцестэр, ЗША, пражывала Вільнюс, літоўка, сярэдняе, мэдсястра, у чэрвені 1941 высланая з Літ. ССР як сацыяльна небясьпечны элемэнт у Алтайскі край, у жніўні 1942 ў ЯАССР, Вусьць-Янск, у сьнежні 1954 выбыла ў Краснаярскі край.
    Толік  Булунскі,
    Койданава

                                                                       ДАДАТАК

                                                                          СПИСКИ
                               РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ БУЛУНСКОГО РАЙОНА ЯАССР
                                                                /Арх. 20. МВД ЯАССР/
    Лонке Яков Солом., 1900, еврей, б/п, г. Гродно, среднее, рыбак, с 1942.
    Соколовский Ген. Иван. 1893, поляк, б/п, г. Вильнюс, 10 кл., рыбак, с 1942 г.
    Беледа Мих. Март., 1885, русск., б/п, г. Гродно, м. гр. рыбак, с 1943.
    Беледа Ольга Алекс. 1900, русск., б/п, Ордженик. р. ЯАССР, неграм., рыбачка с 1943
    Габай Герша Исак., 1912, еврей, б/п, м-т Ветка СССР, 7 кл., ч/раб, с 1943.
    Габай Хиена Исак., 1894, б/п, г. Укмерге ЛССР, среднее, ч/раб., с 1943.
                                                                         СПИСОК
                              РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ЦЕНТРАЛЬНОЙ КОНТОРЫ
                              БЫКОВСКОГО РЫБЗАВОДА ПО СОСТОЯНИЮ XI-45 г.
    Домашене Валери Кастоно, 1910, Англия, г. Глазгов, литовка, б/п, высшее, счетовод.
    Пиотровский Мональд Викентьевич – Иркутск, поляк, 7 кл., с 1943 г., механик.
    Сасы Екатерина Ивановна, 1889, Лен. обл. Ориен. д. Лангерево, негр., охранник, с 01 Х 43.
                                                                           СПИСОК
                                      РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ БУЛУНСКОГО РАЙСОЮЗА
                                                                    НА 1 ЯНВАРЯ 1947 г.
    4. Журавков Федор Игнатьевич, 1918, русский, БССР, Дубровинский р-н, низшее, б/п, суд. нет, моторист, с 1946 г.
    41. Лукашевич Телесфор Станисл., 1910, поляк, Омская обл. Тарскский р-н, Н/Иван. с/с, не суд., рабочий, с 1945 г.
                                                                          СПИСКИ
                            РАБОТНИКОВ ЗАВОДА ПО СОСТОЯНИЮ НА 9 /IX-47 г.
    57. Габай Гирша Исакович, 1922, крестьянин, Белорус. ССР Могилевская губерн. сел. Ветка, б/п, еврей, Бык. мыс, рабочий, из Алт. кр, 1942, не служил, не судим.
                                                                        СПИСОК
              ЛИЧНОГО СОСТАВА РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ БУЛУНСКОГО РЫБКООПА
    58. Лапеко Т. К., 1926, БССР, Витебск. обл., белорус, б/п, 8 кл., зав. маг.
    22. Луцкевич М. ., 1896, г. Луцк, полька, б/п, сред., портниха.
    23. Луцкевич Тат. Ник. 1929, Литва, г. Каунас, литовка, б/п, 5 кл., портниха.
                                                       ПРОМЫСЕЛ АРАНГАСТАХ
    Борисевич Николай Максимович, 1913, Польша, г. Гродно, белорус, б/п, малограмотный, инструктор добычи.
                                                                    СПИСОК
                                    ЛИЦ РАБОТАЮЩИХ НА СЛУЧАЙНОМ ОТСТОЕ
                                                    В ПОСЕЛКЕ СТАНАХХОЧО
    11. Ильющенко Михаил Потапович, 1891, Могилевская губ. Оршанский р-н ст. Орехи, крестьянин, русский, 4 кл., плотник, б/п, суд. нет, в/обязан., в партизанах с 1918 по 23 гг., не семейный, из Тикси 20 сент. 47 г., шкипер п. Станаххочо.
                                                                   СПИСОК
    18. Светлицкий Иван Павлович, 1926, Полоцкая, белорус, 6 кл., сапожник, б/п, суд. нет, 1941-43 гг. партизан, 1944-45 гг. РККА, холост, 29 /VIII-47 г. из Москвы, рабочий.
    25. Сергиенко Алексей Ник., 1926, Могилевская обл., белорус, 6 кл., б/п, суд. нет, в/об, 1944-1946 гг. служ. РККА, холост, 29 /VIII-47 г. из Могилева, рабочий.
    46. Парфименко Алексей Дмитриевич, 1923, Могилевская обл., белорус, 7 кл., эл. мастер, б/п, суд. нет, холост, 30 /VIII-47 г. Из Могилева, рабочий.
    47. Трахименок Ал-др Серг., 1929, Полоцкая, белорус, 5 кл., б/п, суд. нет, допризывник, холост, 30 /VIII-47 г. из Полоцка, рабочий.
                                                                     СПИСОК
      ЧИСЛЕННОСТЬ РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ПО ТИТ-АРИНСКОМУ ГОСРЫБЗАВОДУ
                  ЯГРТ НКРП СССР ПО СОСТОЯНИЮ НА 20 ДЕКАБРЯ 1944 г.
    34. Грищенко Любовь Ефимовна, 1924, БССР, Могилевская обл., Лоевский р-н, белорус., 7 классов, б/п, судим. нет, зав. мастер, прибыла из Якутска.
                                                                         СПИСОК
                          РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ТИТ-АРИНСКОГО СТРОЙУЧАСТКА
    9. Василевский А. В., 1894, Литва, гор. Троки, паляк, б/п, высшее, с-х, кладовщик, из Литвы.
                                                                         СПИСОК
                            РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ТИТ-АРИНСКОГО РЫБКООПА
    9. Телятьев Евгений Ник., 1918, Белоруссия, руский, 8 кл., б/п.
    11. Кашченская Мария Адамовна, 1885, Литва, г. Рогово, литовка, сред., б/п.
    18. Уразова София Николаев., 1916, Белоруссия, русск.. ср., б/п, зав. столовой.
                                                                 СПИСОК
                          РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ТИТ-АРИНСКОГО Р/КООПА
                                                  ПО СОСТОЯНИЮ НА 1 /ІІІ-48 г.
    25. Громыко Михаил Никитич, 1898, Белоруссия, пос. Старые Громыки, белорус.
    33. Эйдригеевич Станисл. Андр., 1886, Польша, Вильнюс, полька, докум. нет, судим. нет, портниха, р/кооп, Тит-Ары.
                                                                      СПИСКИ
                             РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ТРОФИМОВСКОГО РЫБЗАВОДА
                                                            НА 1–е ДЕКАБРЯ 1944 г.
    157. Петрикас В. Л., 1900, Литва, Вильнюс, поляк, сред., служ., Литва, 18 /VIII-42, раб.
    187. Гусенок Степ. Р., 1926, Витебский р-н, Вымск, белор., ВЛКСМ, 6 кл., служ. радиооператор, Красноярск, 4 /Х-42, радист, приб. из Якутска в 1942 г.
                                                                    СПИСОК
                          РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ ГОВОРОВСКОГО РЫБЗАВОДА
                                                  НА ЯНВАРЬ МЕСЯЦ 1945 ГОДА
    13. Штурм Надежда Ипполитовна, 1925, руская, Минская обл., Васильевский район, село Костово, паспорт отд. милиции НКВД г. Красноярска, ПКР 520261, рядовая135, прибыла из Якутска в 1942, радистка.
                                                                    СПИСОК
      ЛИЧНОГО СОСТАВА РАБОЧИХ И СЛУЖАЩИХ УСТЬ-ОЛЕНЕКСКОГО Р/ЗАВОДА
                                      ПО СОСТОЯНИЮ НА 10 АПРЕЛЯ 1948 ГОДА
    Борисевич Николай Максимович, 1913, БССР, г. Гродно, дер. Гродовичи, белорус, м/г, слесарь, б/п, не судим, женат, в 1947 из Якутска, зав. слесарной мастерской.

                                                              КНИГА ПАМЯТИ
    Качаткоў Барыс Мікітавіч – нар. у 1912 г. у м. Вільна, Літва, рускі, да арышту працаваў радыстам Палярнай станцыі на высьпе Мастах. Арыштаваны 20 сакавіка 1943 г. НКУС ЯАССР па арт. 58-10 ч. 2 КК РСФСР. Прыгаворам Ваеннага трыбуналу Ленскага басэйна ад 11 верасьня 1943 г. асуджаны да 5 г. п/в. Вызначэньнем Водна-транспартнай калегіі ВС СССР ад 8 лютага 1944 г. справа спыненая за адсутнасьцю складу злачынства, рэабілітаваны. Справа № 2084-р. /Кочетков Борис Никитич. // Книга Памяти. Книга – мемориал о реабилитированных жертвах политических репрессий 1920 - 1950-х годов. Том первый. Якутск. 2002 г. С. 111./






                                                                 ПРЕДИСЛОВИЕ
    Перед Вами — воспоминания людей в 1941 году депортированных из Литвы и длительное время проживавших в Якутии.
    Небольшая Литва — на площади в 65 тыс. км2 тогда проживало три миллиона человек — от республики Саха находится очень далеко. Это обстоятельство послужило причиной того, что соратники Сталина — Берия и его подручные избрали этот обширный край местом ссылки для многих литовцев (и не только литовцев).
    Надобно вспомнить, что еще в ХІХ-ом веке русский царь борцов за свободу Литвы отправлял в ссылку в Сибирь. Однако нет сведений, чтоб тогда кто-то направлялся в Якутию.
    Наконец в 1918 году Литва отстояла свободу, стала независимым государством и ссылка в Сибирь прекратилась. Пока...
    В 1940 году Литва была оккупирована Красной Армией и установлена Советская власть. С того времени опять началось насильное переселение литовцев в восточные и северные области бывшего СССР. Размах сталинских репрессий по своей обширности и жестокости достиг несравнимо больших размеров, чем бывшие царские наказания. Первая большая волна ссылок, охватившая все слои населения, нахлынула 14-го июня 1941 года и продолжалась до самого начала войны. Арестовывали и сводили на железнодорожные станции и погружали в товарные вагоны целыми семьями, не исключая малых детей, стариков, беременных женщин и больных. Большинство мужчин загоняли в отдельные вагоны. Их направили в лагеря (ГУЛАГ). Из них мало кто остался жив. До начала войны депортировано тридцать тысяч граждан Литвы (по некоторым сведениям меньше, по некоторым — больше). То было началом великой трагедии Литвы.
    Истребление людей жесточайше продолжили гитлеровцы...
    А после окончания войны вновь двинулись на восток железнодорожные составы из товарных вагонов с зарешеченными окнами, в которых в смрадной тесноте ютились литовцы, невольные освоители неизведанных земель Сибири. С различной интенсивностью насильственное переселение продолжалось до кончины Сталина. Часть попала в лагеря ГУЛАГа, остальная, большая часть в качестве спецпереселенцев трудились в различных местах Сибири, без права переезда в другие районы страны.
    По некоторым данным, за годы Советской власти до 1959 г. было депортировано, арестовано и погибло в партизанах 473 тысяч человек, что составляет 15% от общего числа жителей Литвы. Из этого числа по приблизительным подсчётам в живых осталось 20%. Для общей картины напомним, что гитлеровцами было уничтожено 7% жителей Литвы — евреев. В западные государства репатриировало и эмигрировало 10% населения. Итог: за короткий промежуток времени (в историческом смысле) потеря коренных жителей Литвы составила почти одну треть населения.
    В Якутию литовские переселенцы были доставлены из той части ссыльных, которая первый год провела в Западной Сибири. Это были преимущественно женщины и дети. Итак, летом 1942-го года население Якутии пополнилось тремя тысячами жителей литовского происхождения (точных данных у нас нет). Почти всех отправили к побережью Ледовитого океана, к морю Лаптевых, в дельты рек Лены и Яны для снабжения фронта рыбой. Переселенцы заселили пустые острова, стали строить палатки, бараки, юрты и ловить рыбу. Перед этим один год впроголодь трудились в Западной Сибири, потом целое лето промучились в дороге; люди сильно ослабели от постоянного недоедания и прочих невзгод, кроме того, не имели необходимой одежды и обуви для житья в Арктике. Официальное отношение представителей власти к ссыльным было как к «врагам народа». Такой взгляд само собой освобождал местных начальников от какой-либо ответственности за жизнь доставленных литовцев (в такой же участи находились финны и немцы из Ленинграда и его окрестностей). Первая зима у моря Лаптевых была ужасной, люди умирали от цинги, холода, голода и болезней. После двухмесячной полярной ночи многие не увидели взошедшее солнце... У оставшихся не доставало сил хоронить умерших, трупы складывали в кучу и их заносило снегом. Выжившие трудились, постепенно привыкая к условиям жизни на Крайнем Севере.
    Необходимо отметить, что кроме официального отношения сотрудников НКВД и начальства, у ссыльных, установились связи с местным населением. То было естественное общение людей, которым судьба предопределила оказаться вместе на обширной земле Саха. Коренные жители Якутии встретили переселенцев не без некоторой предосторожности (вдалбливание в головы людей про «врагов народа» всё же имело некоторое воздействие), но вскоре установились чисто человеческие отношения. С состраданием местные северяне относились к бедствующим литовцам, оказавшимся в Заполярье без теплой одежды и обуви, не имеющим никаких навыков жить на берегу Ледовитого океана. По мере возможности помогали и передавали опыт бытия в заполярной тундре.
    Начиная с 1947 года семьям, в которых преобладали неработоспособные, стали разрешать переселяться из Крайнего Севера в Якутск и в центральные районы республики. Через несколько лет в столицу Якутии съехалось немало литовцев. Они работали на различных предприятиях города и ежемесячно ходили на отметку в спецкомендатуре. Часть молодёжи поступила на учёбу в пединститут и техникумы. В народном хозяйстве не хватало рабочей силы и иногда литовцев спешно перебрасывали из Якутска на работу в угольные шахты, на кирпичный завод и т.д. Понемногу прибалтийцы стали обживаться, пускать корни в этом суровом крае. Работали как и все, но обычно заслуживали имя хороших и надёжных работников. Плечом к плечу трудились якуты с литовцами и за продолжительное время могли познать обычаи и привычки друг друга, оценить человеческие качества и кое-что взаимно перенять друг у друга. Суждено было им внести свою лепту в просвещение, культурную и спортивную жизнь Якутии. Сперва спецпереселенцам не разрешалось работать в области просвещения, хотя среди них было много хороших учителей. Первыми работать учителями стали О. Меркене и Вайткявичус. Дело было на Крайнем Севере, где остро недоставало многого, в том числе и учителей. Немало нынче седовласых якутов, русских, литовцев помнят своих требовательных, давших первые знания педагогов. Литовца от детства до старости сопровождает песня. Она помогает и в беде и в радости. Даже в полярной ночи, в снегом занесенной юрте голодные люди иногда тихо пели про трудную долю, про далеко-далеко оставшуюся Родину. Впоследствии прибалтийцы включились в художественную самодеятельность и не один якутянин научился литовским народным играм и танцам. Помнится, в Якутске был всего один духовой оркестр при клубе МВД. Такой же образовался в тресте «Якутстрой» (первый руководитель — Симиняга). Так они проводили свое свободное от работы время. Они гордились, что их оркестр был приглашен играть на торжественном открытии Якутского университета.
    В радиокомитете играл на скрипке А. Сташянис. Он же был скрипачом в оркестре Горкино. В педагогическом институте организовал хор и руководил им Г. Перелштейн. В хоре участвовали преимущественно студенты, в том числе выходцы из Литвы. Из спортивных игр литовцы предпочитают баскетбол. Так, благодаря их энтузиазму в Якутске, а потом и в республике распространилась это спортивная игра. Первыми запевалами в этом деле были: З. Стяпонавичус, В. Дорицкас, Л. Карпушка, В. Шадкаускас, М. Маркявичус. Кроме этого, З. Стяпонавичус долгое время был вратарём в одной из лучших футбольных команд республики «Самолёт». По легкой атлетике не раз отличалась А. Бурагайте. Мы упомянули лишь первых педагогов, впоследствии учителями работало немало молодых, получивших образование в местном педагогическом институте.
     Шли годы... Бывшие дети стали взрослыми. Немало из них большую часть своей жизни прожили на земле Саха. Однако, мечта вернуться на Родину не покидала литовцев. С 1956-1959 годов уже стали разрешать выезд в Литву. Но клеймо бывшего ссыльного (официально нас называли спецпереселенцами, ведь слово ссыльный, пришедшее с царских времен негоже употреблять в стране, строящей коммунизм), мешало пустить корни в родном краю. Было трудно потому, что советские чиновники с бывшими энкаведистами всячески тому препятствовали. Но подавляющее большинство жителей Литвы вернувшихся братьев и сестёр встретило благосклонно и с сочувствием. Про свои страдания и ужасы пережитого рассказывали вполголоса, так как сотрудниками КГБ они могли быть обвинены в очернительстве советской действительности или даже в антисоветской деятельности. Но находились смельчаки, которые свои воспоминания излагали письменно. Воспоминания Д. Гринкявичуте были напечатаны за границей (за это её преследовали, наказывали). С возрождением независимости Литвы в 1990 году стало возможным опубликовать факты пережитого. В 1989 году группа литовцев посетила места былых страданий на Крайнем Севере, приводила в порядок старые могилы; останки некоторых родственники перевезли на перезахоронение в Литву. С республикой Саха возобновились старые связи и завязались новые. Появилась потребность все снова вспомнить, обдумать, оценить. Ведь, было много случаев, когда литовцы остались в живых благодаря якутам. Такое не забывается. А случаев бескорыстной помощи со стороны народов, населяющих землю Саха, а также со стороны прибалтийцев — не перечесть!
    Отмечая пятидесятилетие депортации, бывшие жители тундры общества «Лаптевцев» решили на территории музея быта в Румшишкесе построить юрту. Эта идея и была осуществлена в 1992 году. На фоне буйной зелени она выглядела несколько чужой и какой-то ненастоящей, но всё же будила много чувств и воспоминаний. В декабре 1992 года делегация из Якутии посетила Литву. Делегация состояла из работников телерадиокомпании, журналистов, представителей общественности. Они посетили юрту, освятили её, сняли видеофильм «Долгая дорога...» для показа по Якутскому ТВ. Посетив Вильнюс и Каунас, члены делегации встретились с бывшими переселенцами, нашли среди них своих соучеников, знакомых. Проявление настоящей дружбы и интереса к «Лаптевцам», наконец, привезенные в подарок искусно сделанные предметы домашнего обихода якутов и прекрасные сувениры Севера, которые стали экспонатами музея — всё это придало юрте обжитость. Она стала как бы символом наших отношений в прошлом и залогом их продолжения в будущем.
    Тогда и появилась идея издать эту книгу. Прочтя её, читатель узнает об освоении берегов моря Лаптевых людьми, насильно переселенными с берегов Балтийского моря, почувствует суровость жизни переселенцев в условиях Крайнего Севера, проследит за их жизнью на обширной земле Саха. А более вдумчивый читатель, возможно, увидит аналогию в судьбе и борьбе маленьких народов за право жить на своей земле и быть независимыми.
    Искренне благодарны всем, кто помог выйти в свет этой книге, а в особенности А. С. Птицыной и В. В. Прибыткиной.
    Составители:
    Рите МЕРКИТЕ,
    Арвидас ВИЛКАЙТИС,
    Йонас МАРКАУСКАС


                                                      ДОЛГАЯ ДОРОГА К ПРАВДЕ...
    Впервые с членами литовской экспедиционной группы журналисты телерадиокомпании Якутии встретились осенью 1989 года. Тогда бывшие репатрианты и их дети приехали в Булунский район Якутии, чтобы посетить места бывшей ссылки — поселки Быков Мыс, Трофимовск, Столбы, Тит-Ары.
    Участники экспедиции увидели там остатки убогих жилищ репрессированных, смытые ленской волной места поселений на островах, размытые могилы.
    С помощью администрации поселков, в частности, председателя правления колхоза «Арктика» Иннокентия Ивановича Винокурова, которые помогли техникой и материалами, члены литовской экспедиции установили памятники, привели в порядок места захоронений близких и родных, почтили их память. Где было возможно, извлекали останки земляков из вечной мерзлоты, чтобы перезахоронить их на литовской земле. Позднее наши литовские друзья рассказали, как одна из женщин экспедиции Ирэна Шпакаускене (бывшая Волайтите), найдя через 43 года могилу своей матери решила перезахоронить её на родине в Литве. И была поражена, открыв крышку гроба, вечная мерзлота сохранила лицо с ореолом пшеничных волос в легком инее. Мать умерла 37-летней и для 62 летней Ирэны казалось дочерью.
    Эта история стада основой для памятника «Муки семьи» скульптора Теофилиса Патеюнаса, открытого возле якутской юрты в местечке Румшишкес, в день скорби литовского народа 14 июня 1994 года. Этот день во время второй поездки работников ГНТРК вошёл в историю дружбы двух республик видеофильмом Алексея Амбросьева, Агафии Птицыной под названием «Литва: день скорби и надежд».
    Будучи в Якутске члены литовской экспедиции зашли на телевидение. Слушая их рассказы о событиях 30-40-х годов, о насильственном переселении народов в период сталинских репрессий, невозможно было не проникнуться сочувствием и состраданием к их нелегким судьбам.
    Состоялась телевизионная передача на якутском ТВ, прозвучали откровенные, пронзительные до боли рассказы, воспоминания бывших репатриантов о невзгодах и потерях, о голоде и холоде, которые испытали они па северной земле, о тяжелой доле литовцев вдали от родных берегов янтарного моря Балтики в суровом крае, на берегу студеного моря Лаптевых.
    Но память их сохранила и благодарность к жителям Якутии, которые отнеслись к литовцам дружелюбно, с состраданием и помогали, чем могли.
    Между журналистами якутского телевидения и участниками литовской экспедиции установились дружеские отношения, переписка. Новые друзья приглашали нас посетить Литву. Осенью 1991 года Валентина Прибыткина с дочерью находясь в отпуске, побывала в Каунасе.
    Вместе с друзьями посетили музей быта литовского народа под открытым небом, увидели впервые якутскую юрту, построенную в знак благодарности, уважения и признательности якутскому народу и Якутии, в добрую память о том, что это нехитрое жилище в суровом краю многим спасло жизнь. Архитектор и строитель якутской юрты Римантас Путвис, бывший бригадир «Якутстроя». Финансировано строительство литовцами Канады. Так что якутская юрта в местечке Румшишкес под Каунасом, единственная юрта в мире, построенная на доллары.
    А в декабре 1992 года, в год 50-летия со дня насильственного переселения литовцев в Якутию, в составе большой группы по приглашению литовских друзей мы побывали в Каунасе и Вильнюсе... Кроме журналистов в составе группы были жившие в те годы в Булунском районе: ныне академик Н. Г. Соломонов, и бывший Чурапчинский переселенец ветеран-учитель Н. М. Матвеев.
    Наши друзья, члены «Общества лаптевцев» были взволнованы приездом столь внушительной группы. Состоялось немало теплых, согретых сердечным участием встреч и у якутской юрты в Музее Быта Литовского народа, и в зале Каунасского политехнического института, куда съехались бывшие репатрианты со всей Литвы, и в литовских семьях в Каунасе и Вильнюсе.
    Столько прозвучало в те дни трогательных, порой очень грустных воспоминаний о годах, прожитых в Якутии, о том, какие лишения пришлось испытать, как в трудных условиях литовцы и народы Якутии помогали друг другу. Борьба с общими невзгодами сплотила и сблизила их.
    Якутский учитель Н. М. Матвеев встретил среди литовцев своих бывших однокурсниц. Прозвучали добрые слова, сокровенные воспоминания о поддержке литовцев жителями Якутии в те трудные годы, зародились новые знакомства.
    Тогда в атмосфере этих сердечных встреч, и был снят видеофильм «Долгая дорога», посвященный восстановлению правды в отношении репрессированных пародов. Это работа творческой группы в 1993 году была отмечена журналистской премией телерадиокомпании РС(Я) имени Героя Советского Союза Н. А. Кондакова. В те дни и родилась идея создать эту книгу воспоминаний. Встречаясь с литовцами мы убедились, что никто другой не сможет засвидетельствовать то, что было с людьми и с нашей страной, как эти много выстрадавшие люди. Это страница нашей истории, которую нельзя вырвать из памяти.
    Долгая дорога соединила берега студеного моря Лаптевых и янтарного Балтийского. Долго будет болью отдаваться соприкосновение с памятью репрессированных пародов. И вместе с тем, будет передаваться от сердца к сердцу проникновенное чувство благодарности за поддержку безвинно виноватых.
    Светом хоть и горького, но очищения, светом правды проникнуты воспоминания литовцев.
    Они отмечают сталинизм как варварское отношение к правам человека, в то же время повествуют о взаимоподдержке литовского и других народов, невольно оказавшихся на берегу моря Лаптевых осенью 1942 года.
    Слова свидетелей этих событий говорят за тех, кто уже не сможет сказать ничего, навечно оставшись в краю северного сияния и вечной мерзлоты.
    Эта книга воспоминаний, мы надеемся, вызывать сопереживание, дает возможность задуматься о том, что было с нашей страной. Чтобы это не повторилась никогда.
    А. С. ПТИЦЫНА, зам. генерального директора ГНТРК РС(Я)
    В. В. ПРИБЫТКИНА, руководитель творческого объединения ГНТРК РС(Я)


     Траурная церемония у памятника литовским ссыльным, погибшим на острове Трофимовск в 1942-1943. Булунский улус, Республика Саха (Якутия). Фотография 1989 года.

    Кладбище спецпоселенцев в с. Быковский (Республика Саха (Якутия), Булунский улус). Ссыльных здесь хоронили в 1942–1947. На первом плане - памятный знак, установленный литовской делегацией в 1989. Фотофиксация - 2012. Фотограф Степан Сивцев. Фотография с сайта 'Сибирский охотник'. - http://www.hunting.ru/reports/view/69870/

    Кладбище спецпоселенцев на мысе Муостах. Булунский улус Республики Саха (Якутия). Ссыльных здесь Ссыльных здесь хоронили 1942–1947. Фотофиксация 2008. Фотограф Г. Алекна.


    Кладбище трудмобилизованных и спецпоселенцев на о. Тит Ары. Булунский улус Республики Саха (Якутия). Фотофиксация - 2008. Фото Алекны.

    23 июня в Якутске в ограде костёла по благословению епископа, белоруса, Кирилла Климовича (ординария Римской католической епархии в Иркутске) состоялось открытие памятника литовцам и жителям Литвы – жертвам политических репрессий 1941-1956 гг.




    P.S. Тут уражвае тое, што усе народы, якія прымусова былі прывезеныя ў ЯАССР, рупяцца захаваць памяць аб сваіх загінуўшых суродзічах (таксама як і мясцовыя “чурапчынцы”), адны беларусы ні аб чым ня дбаюць, адно жуюць сваю шкварку, жлукцяць гарэлку, ды грэбуюць сваёй беларускай мовай. А мо’ ужо і няма гэтых беларусаў?
    Толік  Булунскі,
    Койданава